Bijgewerkt op · 6 min leestijd · door het team van Sparkling Services
Na een overlijden hoeft u het huis niet halsoverkop leeg te maken: neem eerst contact op met de notaris, leg belangrijke papieren veilig en maak afspraken met de erfgenamen. Pas daarna volgt de ontruiming, rekening houdend met de termijn voor de aangifte van nalatenschap en, als de overledene huurde, het einde van de huurovereenkomst. Deze gids zet de stappen op een rij, met de Belgische aandachtspunten.
Wat doet u de eerste dagen na het overlijden?
Focus de eerste dagen op de uitvaart, het afsluiten van de woning en het bewaren van documenten: het sorteren van de inboedel kan wachten. De begrafenisondernemer doet meestal de aangifte van het overlijden bij de gemeente.
- Beveilig de woning: sluit af, verzamel de reservesleutels, maak de koelkast leeg, haal de post op en controleer de verwarming.
- Verwittig de bank: de rekeningen van de overledene worden in principe geblokkeerd zodra de bank op de hoogte is, op enkele uitgaven zoals de begrafeniskosten na, binnen bepaalde grenzen.
- Contacteer een notaris: die gaat na of er een testament of huwelijkscontract is, bepaalt wie de erfgenamen zijn en begeleidt u verder.
- Verwittig de verhuurder als de overledene huurde, en in elk geval de woningverzekeraar.
Schenk, verkoop of gooi nog niets belangrijks weg. Dringend zijn alleen handelingen die de woning en de inboedel beschermen: bederfelijke voeding weghalen, waterschade voorkomen, ramen sluiten.
Wanneer mag u het huis van een overledene leegmaken?
U kunt het huis leegmaken zodra de erfgenamen gekend zijn, ze het eens zijn over wat er met de spullen gebeurt en ze een keuze hebben gemaakt over de nalatenschap; vraag bij twijfel eerst de notaris om raad. Te vroeg handelen kan juridische gevolgen hebben.
Naar Belgisch recht kan een erfgenaam de nalatenschap zuiver aanvaarden, aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving, of verwerpen. Wie handelt als eigenaar, door spullen van de overledene te verkopen, weg te geven of weg te gooien, kan geacht worden de nalatenschap stilzwijgend te hebben aanvaard. Vermoedt u grote schulden, raak dan niets aan voor u met de notaris hebt gesproken. Louter bewarende handelingen (afsluiten, verluchten, bederfelijke voeding weghalen) zijn in principe geen probleem.
Zijn er meerdere erfgenamen, dan zitten de goederen in onverdeeldheid: het huis leegmaken, meubels wegschenken of de woning verkopen vraagt in de praktijk het akkoord van iedereen. Een eenvoudig schriftelijk akkoord tussen de erfgenamen voorkomt veel spanningen en laat de opruimdienst rustig werken.
Wordt de nalatenschap aanvaard onder voorrecht van boedelbeschrijving, dan maakt de notaris een boedelbeschrijving op: tot dan mag er niets verplaatst worden.
Welke termijnen gelden er in België?
De aangifte van nalatenschap moet binnen vier maanden na het overlijden worden ingediend als dat in België gebeurde, binnen vijf maanden bij een overlijden elders in Europa en binnen zes maanden buiten Europa; de erfbelasting is verschuldigd binnen twee maanden na het verstrijken van die termijn. Woonde de overledene in Vlaanderen, dan behandelt de Vlaamse Belastingdienst (VLABEL) de aangifte; woonde hij of zij in Brussel of Wallonië, dan de FOD Financiën. Vaak neemt de notaris de aangifte op zich.
Huurde de overledene, dan gelden per gewest andere regels voor het einde van de huur:
| Gewest | Huurovereenkomst van de overleden huurder |
|---|---|
| Vlaanderen | De huur eindigt van rechtswege op het einde van de tweede maand na het overlijden, met een vergoeding van één maand huur, tenzij de erfgenamen laten weten dat ze de huur willen voortzetten |
| Wallonië | De huur eindigt drie maanden na het overlijden; de verhuurder kan eerder een einde maken als de woning vrij is |
| Brussel | Het overlijden maakt geen automatisch einde aan de huur: de erfgenamen moeten opzeggen of in onderling akkoord met de verhuurder een einddatum afspreken. Wordt de woning niet meer bewoond door het gezin van de overledene en blijven huur of lasten twee maanden na het overlijden onbetaald, dan mag de verhuurder de huurovereenkomst als ontbonden beschouwen, zonder opzeg of vergoeding |
Die termijnen zijn kort: bij een huurwoning moet de ontruiming vaak binnen twee à drie maanden na het overlijden gebeuren. Voor een eigendom is er geen wettelijke termijn om leeg te maken, maar een leegstaand huis blijft geld kosten aan lasten, verzekering en soms een leegstandsheffing.
Welke papieren houdt u bij voor de ontruiming?
Verzamel vóór de ontruiming alle administratieve, financiële en persoonlijke documenten in één doos: de notaris en de erfgenamen hebben ze nodig om de nalatenschap af te handelen. Eens het huis leeg is, zijn ze vaak niet meer terug te vinden.
- testament, huwelijkscontract, schenkingsakten;
- eigendomstitels, huurcontracten, notariële akten;
- bankafschriften en bankkaarten, spaarboekjes, beleggingscontracten;
- verzekeringspolissen (leven, woning, uitvaart, hospitalisatie);
- aanslagbiljetten, belastingaangiften, pensioenattesten;
- recente facturen en contracten voor energie, water, telefoon en internet;
- sleutels van een kluis, codes, adresboekjes en documenten van een eventuele wagen.
Denk ook aan digitale dragers: computer, tablet, gsm, usb-sticks en harde schijven bevatten vaak familiefoto's en nuttige informatie. Vraag de opruimdienst om alle documenten of dragers die in laden worden gevonden apart te leggen: bij Sparkling Services is dat een vaste werkwijze.
Hoe sorteert en verdeelt u de spullen onder de erfgenamen?
Het rustigst is werken in twee stappen: eerst een ronde door het huis waarbij elke erfgenaam aangeeft wat hij of zij wil, daarna de professionele ontruiming van de rest. Respecteer de wensen uit het testament of die de familie kent.
- Spreek een gezamenlijke datum af, of deel foto's met erfgenamen die ver weg wonen.
- Hou een lijst bij van wat gevraagd wordt en los dubbele vragen in onderling overleg op, of met de hulp van de notaris als het om waardevolle stukken gaat.
- Laat waardevolle stukken (juwelen, kunst, verzamelingen) apart schatten: dat kan nuttig zijn voor de aangifte van nalatenschap.
- Geef iedereen tijd om zijn spullen op te halen, met een uiterste datum.
- Laat de rest ontruimen, met duidelijke afspraken over wat moet blijven.
Kleding, brieven en foto's sorteren is vaak het zwaarst. U hoeft niet alles meteen te beslissen: stop aandenkens in aparte dozen en bekijk ze later in alle rust.
Wat gebeurt er met de meubels en spullen van de overledene?
Bij Sparkling Services wordt wat nog verkoopwaarde heeft van de prijs afgetrokken, gaan herbruikbare spullen naar kringloop- en sociale-economieorganisaties en wordt de rest gesorteerd en via geschikte kanalen (containerparken, sorteercentra) gerecycleerd. Weten dat de spullen van een dierbare nog gebruikt worden, kan rust geven.
Meubels, servies, linnen, boeken en elektro in goede staat kunnen naar organisaties uit de sociale economie (bijvoorbeeld De Kringwinkel of andere kringloopinitiatieven, en in Brussel en Wallonië Les Petits Riens / Spullenhulp of Oxfam), afhankelijk van wat zij aanvaarden. Textiel, hout, metaal, elektrische toestellen en papier gaan naar de juiste recyclagestromen. Geneesmiddelen brengt u terug naar de apotheek. Persoonlijke papieren die niemand wil bewaren, kunnen vertrouwelijk vernietigd worden in plaats van gewoon weggegooid.
De waarde van herbruikbare of verkoopbare spullen staat in de offerte en wordt van de prijs afgetrokken: ze kan de ontruiming gratis maken, en is ze hoger dan de kosten van de ontruiming, dan betalen wij u het verschil. Alles staat op papier, zodat elke erfgenaam de berekening kan nagaan.
Wie betaalt de ontruiming en wat kost ze?
De ontruiming wordt doorgaans betaald door de nalatenschap of door de erfgenamen in verhouding tot hun deel; de prijs hangt af van het volume, de bereikbaarheid en het sorteerwerk, min de waarde van herbruikbare spullen: de ontruiming kan gratis zijn, wij kunnen u het verschil betalen, of u betaalt een vaste prijs op offerte. Het plaatsbezoek is gratis, een schatting op basis van foto's kan ook, en u krijgt een vaste prijs.
Of die kosten in de aangifte van nalatenschap kunnen meetellen, vraagt u best aan uw notaris, volgens uw situatie en het gewest. Ga niet af op commerciële beloftes. U krijgt van ons in elk geval een gedetailleerde factuur met btw die u voor uw administratie kunt gebruiken.
Wonen de erfgenamen ver weg of in het buitenland, dan kan alles op afstand geregeld worden: plaatsbezoek, offerte, sleuteloverdracht, foto's voor en na. Onze gids over erfgenamen in het buitenland legt uit hoe dat in zijn werk gaat.
Checklist: stap voor stap een huis leegmaken na overlijden
- De woning beveiligen en bederfelijke voeding weghalen.
- De bank, de verzekeraar en eventueel de verhuurder verwittigen.
- Een notaris raadplegen voor u over iets beschikt.
- Alle papieren, documenten en digitale dragers verzamelen.
- Schriftelijk afspreken met de erfgenamen wat er met de inboedel gebeurt.
- Waardevolle stukken zo nodig laten schatten.
- De verdeling van aandenkens regelen met een uiterste datum.
- Een plaatsbezoek en een vaste offerte voor de ontruiming vragen.
- De woning laten leegmaken en daarna poetsen.
- Meterstanden noteren, contracten stopzetten en de sleutels teruggeven aan de verhuurder of de notaris.
We werken discreet in Brussel, Vlaanderen en Wallonië, in het Nederlands, Frans en Engels. Neem contact op met Sparkling Services via +32 485 39 99 41 of het contactformulier.
Veelgestelde vragen
Hoeveel tijd hebt u om het huis van een overledene leeg te maken?
Voor een eigendom is er geen wettelijke termijn. Bij een huurwoning eindigt de huur volgens gewestelijke regels: in Vlaanderen op het einde van de tweede maand na het overlijden, in Wallonië drie maanden na het overlijden; in Brussel eindigt de huur niet automatisch en zeggen de erfgenamen op of maken ze een afspraak met de verhuurder. De ontruiming gebeurt dus vaak binnen twee à drie maanden.
Aanvaardt u de nalatenschap als u het huis leegmaakt?
Handelen als eigenaar, door spullen te verkopen, weg te geven of weg te gooien, kan gezien worden als een stilzwijgende aanvaarding van de nalatenschap. Louter bewarende handelingen in principe niet. Zijn er mogelijk schulden, spreek dan eerst met de notaris voor u het huis leegmaakt.
Wat is de termijn voor de aangifte van nalatenschap?
Vier maanden na het overlijden als dat in België gebeurde, vijf maanden bij een overlijden in een ander Europees land en zes maanden buiten Europa. De erfbelasting moet betaald worden binnen twee maanden na het einde van die termijn. In Vlaanderen is VLABEL bevoegd; de notaris kan de aangifte opmaken.
Mag één erfgenaam het huis laten leegmaken?
Bij onverdeeldheid vraagt het leegmaken van het huis of het wegdoen van de inboedel in de praktijk het akkoord van alle erfgenamen. Een eenvoudig schriftelijk akkoord is aan te raden. Raken de erfgenamen het niet eens, dan kan de notaris helpen een oplossing te vinden.
Wat doen jullie met papieren die tijdens de ontruiming opduiken?
Alle documenten, foto's, sleutels en digitale dragers die we tijdens de ontruiming vinden, leggen we apart en geven we aan de familie of de notaris. Niets persoonlijks wordt zonder uw akkoord weggegooid, en papieren die weg mogen, kunnen vertrouwelijk vernietigd worden.